Một trong những mục tiêu đặt ra trong cuộc sống chúng ta là duy trì, bảo vệ và nâng cao sức khỏe. Theo định nghĩa của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), sức khỏe không chỉ là tình trạng không bệnh tật mà còn là tình trạng sảng khoái hoàn toàn về mặt thể chất, tinh thần và xã hội. Vì vậy, bất cứ rối loạn nào làm giảm sút tình trạng sảng khoái vừa kể cần được sửa chữa, điều trị để chất lượng cuộc sống được bảo đảm. 

Hiện nay, tuổi thọ của con người tăng lên rất đáng kể đặt ra nhiều vấn đề về sức khỏe liên quan đến đối tượng người cao tuổi, trong đó có vấn đề hoạt động tình dục bị rối loạn, giảm sút. Trước đây, vấn đề hoạt động tình dục bị xem là loại “thầm kín”, “cấm kỵ”, nay ở nhiều nước đã được mổ xẻ, giải thích thỏa đáng để người bị rối loạn sẵn sàng chia xẻ, tâm sự và hợp tác tốt với bác sĩ trong quá trình điều trị. Không chỉ gặp ở người cao tuổi mà đàn ông trẻ hơn cũng mắc phải trục trặc trước đây ta gọi là “bất lực”, “liệt dương” nay được gọi là rối loạn cương dương (RLCD).

Nhờ vấn đề được công khai mà người ta biết rằng, trên toàn cầu hiện nay có khoảng 150 triệu đàn ông bị RLCD. Trong điều trị bệnh, việc tiên quyết là chẩn đoán xác định nguyên nhân. Hiện nay, người ta đã xác định có khá nhiều nguyên nhân gây ra RLCD. Bài viết xin nêu những nguyên nhân gây ra RLCD mà bất cứ nam giới nào cũng nên biết để nhận thức việc điều trị là không đơn giản, rất cần đến sự thăm khám y khoa nghiêm túc.

RLCD là tình trạng không đủ khả năng thực hiện hoặc duy trì sự cương cứng đủ cho sự giao hợp bình thường, và tình trạng rối loạn này kéo dài, xảy ra nhiều lần trong ít nhất là 3 tháng.

Cơ chế của sự cương cứng là khi có sự kích thích tình dục (ở các giác quan hoặc do sự liên tưởng của trí não), hệ thần kinh hoạt động thông qua sự dẫn truyền thần kinh làm cho máu dồn về dương vật làm cho cơ quan này căng phồng lên. Sự cương được xem là kết quả của sự tổng hợp hài hòa các yếu tố: thầm kín-tâm lý, nội tiết, tuần hoàn-mạch máu, giải phẫu-mô học của cơ quan tình dục nam.

Về nguyên nhân có thể chia các nguyên nhân gây ra RLCD thành 2 nhóm: nhóm nguyên nhân thể chất (chiếm 80-90% các trường hợp) và nhóm nguyên nhân tâm lý (chiếm 10-20%).

Các nguyên nhân thể chất

Bệnh tim mạch: Đây là nguyên nhân thể chất rất dễ đưa đến RLCD. Xơ vữa động mạch, tăng huyết áp, tăng cholesterol huyết đều tác động đến sự lưu thông máu đến dương vật và không cung cấp đủ máu cho sự cương.

Bệnh đái tháo đường: Có 2 loại: Đái tháo đường tuýp 1 và đái tháo đường tuýp 2. Cả hai loại nếu không điều trị tốt đều có biến chứng gây tổn hại các mạch máu và các dây thần kinh có thể dẫn đến RLCD. Người bị RLCD được ghi nhận có nguy cơ bị RLCD gấp 3 lần người bình thường.

Phẫu thuật: Giải phẫu tuyến tiền liệt, ruột kết, trực tràng làm tổn hại dây thần kinh và mạch máu sẽ dẫn đến RLCD.

Chấn thương: tổn thương cột sống, tổn thương gây thoái hóa dân thần kinh làm gián đoạn sự liên lạc giữa hệ thần kinh và dương vật cũng dẫn đến RLCD.

Rối loạn nội tiết: tăng prolactin huyết, sút giảm hormon sinh dục nam testosteron có thể gây ra RLCD. Đặc biệt, khi giảm testosteron có thể gây ra RLCD. Đặc biệt, khi giảm testosteron sẽ làm giảm ham muốn tình dục kéo theo sự giảm khả năng tình dục.

Các nguyên nhân tâm lý: Các nguyên nhân này có thể riêng lẻ hoặc kết hợp với một hay nhiều nguyên nhân thể chất đưa đến RLCD.

Lo âu về khả năng thực hiện tình dục: Trong hoạt động tình dục thăng hoặc xảy ra trục trặc (chưa kể là RLCD vì theo định nghĩa trục trặc đó phải kéo dài ít nhất là 3 tháng), nhưng người đàn ông quá lo lắng cứ nghĩ đến sự thất bại có thể sẽ bị RLCD thật.

Bị chấn thương tâm lý: căng thẳng trong quan hệ xã hội, thất bại tài chính, hoặc đối tác tình dục làm mất lòng đều có thể tác động tiêu cực đến hoạt động tình dục.

Nên lưu ý, bên cạnh những nguyên nhân kể ở trên có những yếu tố gọi là yếu tố rủi ro sẽ thúc đẩy làm cho quá trình RLCD dễ xảy ra. Đó là:

Hút thuốc lá: Nicotin có trong khói thuốc lá gây ảnh hưởng đến sự lưu thông máu trong toàn cơ thể, trong đó có lượng máu đến dương vật.

Rượu, ma túy: Đây là các độc tố ảnh hưởng đến hệ thần kinh trung ương đương nhiên sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến sự cương.

Dược phẩm: Khá nhiều thuốc có thể gây RLCD như: thuốc trị tăng huyết áp, thuốc chống trầm cảm, thuốc chống động kinh, …

Cách sống thụ động, ít vận động: Thiếu vận động thể lực, thừa cân dễ bị nhiều loại bệnh và có thể đưa đến RLCD.

Phần trình bày ở trên cho thấy có khá nhiều nguyên nhân dẫn đến RLCD. Vì vậy, việc chữa trị nhất thiết phải do bác sĩ đảm trách. Bác sĩ khám trực tiếp, chẩn đoán xác định nguyên nhân và cho hướng điều trị thích hợp. Hiện nay, người ta đã hiểu rõ cơ chế sự cương đến mức độ sinh học phân tử. Có được sự dãn mạch để dồn máu về cơ quan sinh dục nam là nhờ các chất sinh học như nitric oxid (NO) và guanosin monophosphat vòng (cGMP). RLCD là do có sự hoạt động quá mạnh một enzyme có tên phosphodiesterase-5 (PDE-5) gây phân hủy các chất dãn mạch NO và cGMP. Rất nhiều trường hợp có thể dùng thuốc ức chế PDE-5 loại uống mà thuốc mới nhất là tadalafil (Cialis) để chữa RLCD. Luôn nhớ đến các biện pháp có thể giúp phòng ngừa và hỗ trợ khi phải dùng thuốc trị RLCD. Đó là áp dụng cách sống lành mạnh, ăn uống đúng phép thực dưỡng, vận động tập thể dục đều đặn, bỏ hút thuốc lá, hạn chế tối thiểu việc uống rượu, điều trị tốt các bệnh như tăng huyết áp, đái tháo đường,… là các loại bệnh có thể gây ra RLCD.

TS. DS. Nguyễn Hữu Đức
(Đại học Y Dược TPHCM)

Theo vietbao.vn